Szlak Kultury Wołoskiej

Dojazd do Ochotnicy Górnej sam w sobie może być atrakcją. Szczególnie od strony Jeziora Czorsztyńskiego. Wąska i kręta ścieżka pnie się w górę, a ze zbocza roztacza się zachwycająca panorama regionu. Niejeden kierowca zatrzymuje się na poboczu, żeby zrobić tu kilka zdjęć. Na miejsce można także dotrzeć od wschodniej strony przez miejscowość Tylmanowa. Pasjonatów architektury sakralnej powinien zainteresować lokalny zabytek, tj. stary kościół parafialny wybudowany w 1756 roku. Z Tylmanową sąsiaduje miejscowość Ochotnica Dolna, która obok Zawoi zaliczana jest do najdłuższych wsi w Polsce. Samochód zostawiamy na osiedlu Forendówki przy końcu drogi asfaltowej.

Czy słyszeliście kiedyś o Wołochach? Tak, to z ich powodu mieszkańców Italii nazywamy Włochami. A przynajmniej taką tezę formułują językoznawcy ze względu na wspólną cząstkę „vlach”, co z języka germańskiego znaczy „obcy”. Otóż Wołosi to określenie ludów pochodzących z Półwyspu Bałkańskiego, które w dawnych czasach migrowały na północ, prowadząc pasterski tryb życia. Na ziemiach polskich zaczęli pojawiać się w XIII wieku i osiedlać się w Karpatach. To właśnie Wołochom współcześni górale całego łuku Karpat zawdzięczają wspólny dorobek kulturowy i tożsamościowy, widoczny między innymi w nazewnictwie, architekturze, muzyce, w krajobrazie (system osiedleńczy wsi) czy w idei wspólnego gospodarowania (działalność spółdzielcza). Ideą szlaku jest odniesienie lokalnych działań do skali europejskiej, promowanie wspólnoty mieszkańców Karpat przy różnorodności ich kultur oraz przywracanie użytkowania pasterskiego, rolniczego i leśnego w regionie.

Nasza wycieczka rozpoczyna się przy figurze górala, obok której skręcamy w prawo w leśną ścieżkę. Szlak jest oznaczony dość oryginalnie, stylizowanymi słupkami z logotypem szlaku, który przedstawia jeden z symboli wołoskiego stylu życia, czyli pastwisko i kolibę. Ścieżka jest dobrze oznaczona, dlatego nie powinniśmy pobłądzić. Wzdłuż szlaku przy najciekawszych punktach umieszczono tablice informacyjne i ławki. Na wszelki wypadek warto zabrać ze sobą mapę. Jeśli planujemy korzystać z mapy w telefonie, koniecznie pobierzmy ją zawczasu na urządzenie, bo bywają tu kłopoty z zasięgiem.

Odcinek Szlaku Kultury Wołoskiej w Gorcach liczy 19 kilometrów, ale docelowo ma się stać szlakiem międzynarodowym i prowadzić wzdłuż całego łuku Karpat, łącząc przy tym miejsca o żywych tradycjach pasterskich. Rozległe polany podszczytowe we wschodniej części Gorców były dla ówczesnych wędrownych ludów idealnym miejscem do osiedlenia. Do dzisiaj ostało się na szlaku kilka zabytków z tym związanych. Pora przyjrzeć się bliżej jednemu z nich.